الزامات گزارشگری حسابداری بین المللی( IFRS) و سرمایه گذاران خارجی

الزامات گزارشگری حسابداری بین المللی( IFRS) و سرمایه گذاران خارجی

 

اگرچه در حال حاضر موضوع حضور سرمایه‌گذاران خارجی در بازار سرمایه ایران چندان جدی بنظر نمی‌‌رسد و در عرض دو دهه گذشته نیز تنها چند مورد معدود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران وجود داشته اما بعنوان طرح یک موضوع در دستور کار که احتمال آن وجود دارد باید یادآور شد که همگرائی  استانداردهای حسابداری و نحوه گزارشگری بین‌المللی از مدتها پیش در جهان شروع شده است. بدیهی است چنانچه قرار باشد سرمایه‌گذاران خارجی در بازار سرمایه ایران فعال شوند و یا حتی در شرکتهای غیربورسی سرمایه گذاری مستقیم انجام دهندف الزام آنان به ارائه صورتهای مالی طبق IFRS مورد بحث خواهد بود. واقعیت آن است که ما در ایران در حال حاضر در همان استانداردهای مورد عمل خود (IAS) که عمدتاً در چارچوب استانداردهای بین‌المللی تدوین و طراحی شده لذا چندان هم از IFRS فاصله نداریم. هم دچار مشکل شده‌ایم چه رسد به IFRS. بررسی پیشینه IFRS در ایران نشان می‌دهد که براساس مصوبه مورخ 27/6/1390 سازمان حسابرسی که بتاریخ 11/3/1391 مورد تأیید وزیر وقت امور اقتصادی و دارائی رسیده مقرر گردیده آن گروه از شرکتها و نهادهای مالی ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار- که این نهادها توسط سازمان مشخص خواهند شد- و به تبع آن، شرکتهای فرعی و وابسته آنان از تاریخ که سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام خواهد کرد باید در تهیه صورتهای مالی خود از استانداردهای بین‌المللی گزارشگری IFRS استفاده کنند که مهمترین پیامد این مصوبه بکارگیری ارزش منصفانه در اصلاحیه استاندارد حسابداری شمارۀ (15) در مورد سرمایه‌گذاریهایی که از 1/1/1393 لازم‌الاجرا است می‌باشد

IFRS بعنوان زبان تجارت بین‌المللی طراحی شده است بدین معنی که همه تجارت جهانی و یا شرکتها به یک زبان مشخص صورتهای مالی خود را تهیه و یا به یک زبان واحد سخن بگویند. این زبان که بعنوان زبان همگرائی عمومی در اتحادیه اروپا بکار گرفته شده بسرعت بیش از 81 کشور جهان به زبانهای مختلف انگلیسی، فرانسه، ژاپنی و آلمانی و حتی زبانهای دیگری نظیر ارمنیف آذری، قزاقی و ترکمنی ترجمه و در جهان مورد استفاده قرار گرفته که در حال حاضر موضوع اصلی چگونگی تدوین مجموعه کامل IFRS به زبان فارسی و نحوه کارکرد و اجرای آن ناروشن و ترجمه فارسی از این مجموعه وجود ندارد!! متأسفانه در همان زمانی که گوگل نسبت به درج زبانهای مختلف دنیا در لینک مترجم گوگل (Google translate) اقدام می‌کرد اینجانب راساً نامه‌ای به آقای دکتر حداد عادل رئیس وقت مجلس نوشته و خواستار مشارکت جدی فرهنگستان زبان در این مقوله شدم که پاسخ دفتر ایشان نشان داد حضرات از تغییرات جهانی چقدر به دور و ناآشنا هستند. شاید در همین راستا قابل اشاره است که متأسفانه علیرغم کاربرد گویش فارسی در ایران، تاجیکستان، بخشی از افغانستان و پاکستان قادر نشدیم در حوزۀ IFRS ترجمه‌ای از زبان فارسی‌ داشته باشیم در حالی که کشور کوچکی نظیر ارمنستان با دارا بودن حداکثر دو الی سه میلیون ارمنی به این مجموعه پیوسته است. بنابراین اولین گام آن نیست که ما و IFRS را دوباره بنویسیم بلکه باید مجموعه کاربردی آن را که در دو بخش کامل (Full IFRS) برای موسسات بزرگ و متوسط و خلاصه را برای موسسات کوچک و متوسط (Small and medium size entities_= (SMEs) را ترجمه نمائیم و با یک بازنگری کلی آن را در اختیار علاقمندان و استفاده‌کنندگان قرار دهیم. مجموعه SMEs یک مجله 230 صفحه‌ای که مورد استفاده بیش از 95 درصد شرکتهای جهانی قرار می‌گیرد. نکته حائز اهمیت دیگر آن است که پیامدهای قانونی و  مالیاتی IFRS در ایران نیز باید قبلاً بررسی و راه حل مناسب آن (اصلاح قانون مالیاتها) نیز پیش‌بینی شود که اجرای مقررات جدید گزارشگری یار مالیاتی خاصی را به شرکتها و استفاده‌کنندگان از آن تحمیل نکند. البته فراموش نکنیم که سازمان مالیاتی در شرکتهای پیشرفته ای که IFRS مورد عمل قرار می‌گیرد به یک دسته‌بندی شرکتی به نام‌های شرکتهای بزرگ (Long size) شرکتهای متوسط Medium Size شرکتهای (کوچک) (Small size) اقدام نموده چرا که حتی در کشورهای پیشرفته اجرای مجموعۀ IFRS برای همه شرکتها الزامی نیست بلکه بستگی به اندازه شرکتها، مجموعه کامل و یا خلاصه IFRS لازم الاجرا می‌باشد. باید یادآور شوم که با مراجعه به تارنمای IFRS.org می‌توانیم با سه مجموعه Redbook شامل مجموعه تلفیقی سالانه greenbook شامل رهنمودهای کاربردی و Blue book مجموعه تلفیقی سالانه که هنوز نهائی نشده مواجه می‌شویم. براساس اطلاعات مندرج در همین تارنما هیأت پانزده نفره  استانداردهای بین‌المللی حسابداری (FASB) که یک نهاد مستقل حرفه‌ای است مسئولیت تدوین و توسعه IFRS را بر عهده دارد. از سوی دیگر زیرمجموعه این نهاد، یک کمیته تفسیری IFRS است که شامل 14 عضو از کشورهای مختلف جهانی بوده و وظیفه تفسیر قواعد و مقررات IFRS را بر عهده گرفته است.

نکته قابل توجه بعدی رویکرد مقامات استانداردگذار و یا مقامات ارشد مالی- بانکی و اقتصادی کشور به این موضوع است چرا که در واقع آنان بعنوان متولیان و مسئولان بخش اصلی بخش اقتصادی کشور (وزارت امور اقتصادی و دارائی، بانک مرکزی، سازمان بورس و ...) باید ذی‌مدخل بودن و علاقمندی خود را به اجرای IFRS نشان دهند. بعنوان شروع کار پیشنهاد می‌نمایم سازمان بورس و اوراق بهادار بعنوان «مقام ناظر»  بازار سرمایه و متولی اصلی این جریان از طریق واگذاری به یک پروژه تحقیقاتی صورتهای مالی ده یا بیست شرکت بزرگ در هر پنج صنعت بزرگ کشور را بصورت مقایسه‌ای با هر استاندارد و IAS و IFRS تهیه کنند تا عملاً بتوانند جنبه‌های مقایسه‌ای آن و نتایج حاصل از آن را در جمع‌بندی کلی بعدی استفاده کنیم. جهان در عصر دانش و دانائی بسر می‌برد و دوری از عصر اطلاعات و دانش اطلاعات در هر زمینه‌ای منجمله استفاده از آخرین دستاوردهای حرفه حسابداری و حسابرسی آسیب‌های جدی به کشور وارد خواهد کرد زیرا علم و دانش درعصر کنونی فاقد ملیت (Nationality) بوده و کسی نمی‌تواند مدعی بومی شدن علم و دانش گردد بلکه کاربرد علوم قابلیت محلی شدن دارد نه خود علوم. مضافاً برآنکه سرمایه بعنوان پایگاه اصلی علوم مالی جهانی شده و در فرآیند حرکت خود هر آنچه محلی و بومی است وارد حیطه و قلمرو جهانی می‌نماید.

چه بهتر که آمادگی وارد شدن به جهانی دیگر را داشته باشیم که مختصات آن چندگاهی است وارد فاز سرمایه‌داری ایران شده است. البته فراموش نکنیم IAS و IFRS و هرگونه استانداردهای دیگر در یک فضا و قلمرو خاص تعریف می‌شوند که چنانچه ما نتوانیم اول فضا و بستر مناسب آن را فراهم کنیم بدون شک در اجرا و کاربرد این علوم وارداتی دچار شکست و یا در بدترین حالت مضحکه خواهیم شد. یعنی به تعبیری نمی‌توان یک بازار سرمایه دولتی را بعنوان محور بازار سرمایه خصوصی تعریف و مقدورات بخش خصوصی، شفاف‌سازی و استانداردسازی بین‌المللی بخش خاص بخش خصوصی را در آن تبیین نمود.

علیرغم آنکه خوشبختانه به مدد دسترسی به اینترنت بسیاری از یافته‌های بشری در آن واحد قابل دسترسی هستند اما متأسفانه در ایران کاربرد این یافته‌ها همیشه با تفاوتهایی که چندان هم با منطق و عقل سازگار نیست مواجه می‌شوند زیرا عده‌ای از قبل درصددند که «چرخ را دوباره اختراع کنند» و یا چرخی را که دیگران اختراع کرده‌اند با لحیم و جوش بنام «اختراع جدید» در ایران به ثبت رسانند. نظیر آن سخنران معروف که همین چند مدت پیش مدعی شد که نرم افزار قبل از امریکا در ایران طراحی شده بوده است!!

جالب اینجاست که ما ایرانی‌ها جزو نخست کسانی هستیم که هر چه در دنیا کشف، اختراع و پدید می‌آید را می‌خواهیم و بلافاصله چند همایش راجع به آن براه بیاندازیم اما در به‌کارگیری آن همیشه در طول زمان دچار فراموشی می‌شویم.

نکته دیگری که در همین راستا قابل توجه است بکارگیری هر چه سریعتر فن‌آوری‌های جدید گزارشگری مکمل کاربرد IFRS همچون XBRL (زبان بین‌المللی گزارشگری) است که به رغم بحث‌ها و کوششهای زیاد هنوز هم در ایران قابلیت اجرا پیدا نکرده است.

در پایان یادآور شوم که مشکلات بکارگیری IFRS در دو حوزۀ ترجمه دقیق متن اصلی از یک سو و انطباق متن با مفاهیم کاربردی است که حوزۀ اولی قاعدتاً نباید چندان هم مشکل باشد با تأمین منابع مالی ترجمه متن اصلی این بخش بسادگی قابل حل است اما بخش آموزشی (انطباق متن با مفاهیم کاربردی) حتی در زمینه همین استانداردهای فعلی خودمان هم هنوز دارای مشکلات عدیده‌ای است. به ویژه آنکه کاربرد مجموعه IFRS بر مبنای چارچوب مفهومی می‌باشد در حالی که استاندارهای حسابداری امریکا و انگلستان اساساً قاعده محور (Rule base) هستند که این موضوع نکته بسیار حساسی بویژه در قضاوتهای شخصی حسابرسان در مورد صورتهای مالی خواهد بود که می‌تواند آسیب جدی به بازار وارد نماید. جنبۀ آموزشی موضوعات مختلف منجمله استانداردهای حسابداری و حسابرسی «چشم اسفندیار» حرفه حسابداری است که علت این موضوع کم‌کاری مراکز دانشگاهی، خودمحوری برخی بزرگان، نارسائی زبان فارسی در انطباق متون و ... است. فراموش نکنیم هرگونه تغییر حتی در کوچکترین حوزه‌ های علوم هزینه‌بر و زمان‌بر است که باید بدین موضوع نیز توجه جدی نمائیم. بطور مثال فرآیند کاربری IFRS مستلزم تغییر در متون کلاسیک دانشگاهی، متون حرفه‌ای، آموزشهای مستمر، هزینه انتشارات جدید است که ما در ایران به این موضوعات اهمیت نمی‌دهیم چرا که به جرئت می‌توانم بگویم همین حالا یک نسخه کامل مجموعه IFRS در ایران بصورت مجله Hard copy وجود ندارد چون هیچ کس حاضر به خرید آن نیست.

/ 0 نظر / 8 بازدید