رونمائی کتاب جهانی سازی

رونمائی کتاب جهانی‌سازی، شرکتهای جهانی و دولتهای شرکتی

 

تارنمای آمازون اخیراً کتاب جدید آقای غلامحسین دوانی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران را که تحت عنوان Globalization, Global corporation and global government توسط انتشارات لامبرت آلمان به چاپ رسیده جهت فروش عرضه داشته است. در مراسم روز حسابدار که توسط انجمن حسابداری ایران در هتل استقلال برگزار و کتاب به تعداد محدودی هم بین اعضای جامعه توزیع گردید فرصتی فراهم شده تا با آقای غلامحسین دوانی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران و نویسنده کتاب گفتگویی را بعمل آوریم.

 

س- آقای دوانی ضمن عرض تبریک بابت انتشار کتاب و تشکر از نسخه اهدائی به اینجانب اگر ممکن است بفرمائید چه شد که به فکر نوشتن این کتاب افتادید؟!

ج- از مدتها پیش با توجه به مشغولیات حرفه‌ای و علاقمندی شخصی پیرامون نقش شرکتهای بزرگ در فرآیند جهانی‌سازی و ظهور جنبش یک درصدی تحقیقات مفصلی را پیرامون تولد و ظهور شرکتهای بزرگ بعمل آورده بودم که بخش قابل توجهی از آنرا در قالب مقالات مختلف  در روزنامه‌های اقتصادی کشور و همچنین تارنمای لوموندفارسی (دوستان لوموند) منتشر کرده بودم. اخیراً که جهت استراحت و معالجه چشم به خارج کشور رفته بودم فرصتی فراهم شد که این تحقیقات را جمع‌بندی و بصورت یک مجموعه مدون درآورم. این مجموعه از آن جهت ارزشمند است که حاوی اطلاعات روز عمده شرکتهای بین‌المللی و فراملیتی تا پایان سال 2013 میباشد.

 

س- چگونه به این  اطلاعات دست یافته‌اید؟

ج- در عصر انفجار اطلاعات و اینترنت دسترسی به اطلاعات چندان سخت نیست اما همانطوریکه حسابداری فن جمع‌آوری و طبقه‌بندی و تلخیص  و تجزیه و تحلیل اطلاعات است من هم توانستم اطلاعات پراکنده‌ای را که در وب‌سایت‌های مختلف به ویژه تارنمای Fortune  , Forbes  و همچنین سایتهای مختلف اقتصادی همچون IMF, CIA Fact book   را جمع‌آوری و جدول‌بندی و از طریق تجزیه و تحلیل قابل استفاده نمایم.  

 

س- آیا این فعالیتها با توجه به اینکه شنیده‌ایم چشم چپ جنابعالی دچار آسیب جدی شده، فعالیت شما را مختل نکرده است؟

ج- متاسفانه از سال 1380 تاکنون هر دو چشم من مبتلا به آب سیاه (گلوکوما) شده که بعلت بی‌توجهی خودم و سهل انگاری پزشک اولیه که جزء برجسته‌ترین چشم‌پزشکان کشور هم بود، چشم چپ من دچار آسیب جدی شده بطوریکه عملاً کل بینایی چشم چپ خود را از دست داده‌ام اما من چون در زندگی شخصی‌ام تفریح و سرگرمی خاصی جزء مطالعه کتاب و اینترنت ندارم به اینکار عشق می‌ورزم و پزشک معالجم نیز ممنوعیتی برای این فعلایت ذکر نکرده لذا بهرحال علاقمند شدم که بالاخره یک کار درست حسابی در این زمینه انجام شود بویژه بعد از چاپ مقاله تاریخ حسابداری ایران در کتاب "تاریخ حسابداری جهانی" که مشترکاً توسط من و پروفسور ذبیح‌اله رضائی انجام گرفت تاکید داشتم این کتاب هم به شکل مناسب و محتوای ارزنده منتشر گردد.

 س- چرا کتاب را به موسساتی نظیر Forbes و For tune   ارائه ندادید؟

ج- اتفاقاً برای چاپ کتاب با Forbesتماس گرفتم که فرآیند بورکراسی و مکاتبات متعدد و اینکه ظاهراً علاقه چندای به انتشار آمار شرکتهای ایرانی نداشتند مصمم شدم آنرا از طریق یک ناشر مستقل دیگر عرضه کنم که خوشبختانه انتشارات Lambert آلمان آمادگی خود را جهت انتشار آن اعلام و منهم کتاب را در اختیار آنان قرار دادم.

 

س- علاقمندان چطور می‌توانند این کتاب را تهیه کنند؟

ج- انتشارات لامبرت بصورت خودکار، کتاب را در وب‌سایت آمازون، لامبرت کشورهای امریکا، کانادا، آلمان، انگلستان و ژاپن و سایر کتابفروشی‌های آنلاین به قیمت هر جلد 27 دلار آمریکا قرار گرفته است. خوشبختانه در حال حاضر کتاب از طریق 11 کتابفروشی‌های بزرگ جهان بصورت آنلاین عرضه می‌شود.

 

س- هدف شما از نگارش کتاب چه بود؟

ج- واقعیت آن است که از دهه دوم قرن بیستم شرکتهای بزرگ شروع به رشد نمودند بطوریکه در بسیاری کشورهای جهان بعنوان یک اهرم فشار برای اعمال سیاستهای سرمایه‌داری بکار رفته‌اند که نمونه بارز آن دخالت مستقیم شرکت ملی نفت ایران – انگلیس در کودتای 28 مرداد و دخالت رسمی شرکت ITT در کودتای پینوشه در شیلی بوده است لذا من در این کتاب کوشش نمودم با ارائه آمار و اطلاعاتی که در پایگاههای اطلاعاتی خود غربی‌ها وجود دارد اوج بزرگی و دخالت این شرکتها را در سیاست‌گذاری کشورها و بویژه فرآیند خصوصی‌سازی کشورهای در حال پیشرفت، نمایش دهم و بصورت تلویحی یادآور شده‌ام که تشدید نابرابری‌های اجتماعی- اقتصادی و تخریب محیط زیست یکی از عملکردهای این بزرگ شرکتها میباشد.

 

س- آیا در مورد شرکتهای بزرگ ایرانی هم در این کتاب چیزی نوشته شده است؟

ج- اطلاع دارید که تارنمای فوربس (رسانه میلیاردرهای جهان) همه ساله لیست 2000 شرکت برتر جهان (شرکتهایی که درآمد آنها بیش از یک میلیارد دلار است) را منتشر میکند. بنظر میرسد چون فوربس اساساً سخنگوی محافل بزرگ سرمایه‌داری است و با توجه به شرایط تحریم و اینکه بورس ایران هم عضو فدراسیون بین‌المللی بورسای جهان نمی‌باشد علیرغم آنکه بیش از 23 شرکت بورسی ایران دارای درآمدی بیش از یک میلیارد دلار بودند عامرانه و یا سهواً در این لیست قرار نگرفته در حالیکه مثلاً شرکتهایی از عمان و بحرین هم در این لیست وجود دارند، لذا من لیست شرکتهای بزرگ بورسی ایران را در قالب یک جدول خاص در این کتاب منتشر نمودم که اتفاقاً نگاهی به مولفه اقتصادی 2000 شرکت بزرک و این 23 شرکت، اختلاف معنی‌داری را در حجم دارائیها و ارزش روز آنها نشان میدهد. بهرحال با اینکار برای اولین بار در یک کتاب که بهرحال بزبان انگلیسی و در پایگاه‌های اطلاعاتی جهان ارائه شده نام شرکتهای برجسته ایرانی هم درج گردید.

س- اگر ممکن است راجع به نکات مهمی که در کتاب مطرح شده توضیح بفرمائید؟

ج- براساس تحقیقات مستندی که توسط سوئیس کردیت یونیون که مستند به صدها صفحه مدرک است، حدود 1319 شرکت فراملیتی کنترل اقتصاد جهان را در دست دارند که سهام مدیریتی این شرکتها در اختیار 175 شرکت عمده قرار دارد. جالب آنکه سهام مدیریتی این 175 شرکت نیز در اختیار 50 ابرشرکت جهانی قرار دارد که عمدتاً امریکائی و اروپائی هستند!! که در این کتاب اسامی این 50 شرکت نیز در یک جدول خاص درج گردیده است.

این تحقیقات نشان داده که بخش واقعی اقتصاد جهان (تولید و خدمات) بسیار کوچکتر از بخش غیرواقعی اقتصاد (سفته‌بازی، صندوقهای سرمایه‌گذاری و ...) بوده است. از دیگر نکات قابل توجه آنکه 35000 شرکت در جهان سرمایه‌گذاری نموده‌اند که یکصدتای آنها بیش از چهل درصد تجارت جهانی را در اختیار دارند. جالب آنکه یکصد شرکت برتر جهان همگی توسط چهار موسسه بزرگ موسوم بهBig four  حسابرسی می‌شوند. با نگاهی به لیست 2000 شرکت برتر، نشان داده می‌شود که درآمد شرکتهای بزرگ آسیائی در سال 2013 معادل 11.168 میلیارد دلار، شرکتهای اروپائی و خاورمیانه‌ای 12.546 میلیارد دلار، شرکتهای امریکائی 10.854 و شرکتهای کانادا و امریکای لاتین رویهم 1.902 میلیارد دلار بود و تقسیم‌بندی این شرکتها بشکل زیر بوده است:

 

منطقه

بزرگترین شرکت

تعداد شرکتها

درآمد

سود

مجموع دارائی

ارزش بارز

تعداد کارکنان

آسیا

ICBC - chino

733

11.168

746

471/43

531/9

26

اروپا، خاورمیانه و امریکای شمالی

Royal Duchi

605

12.546

853

52.931

176/11

29

امریکا

Exam

524

10.854

862

34.180

389/13

24

کانادا و امریکای جنوبی

Petro Baras

145

1.902

197

8.697

728/2

2

 

س- روند جهانی شرکتها چگونه است؟

ج- بررسی و تحقیقات اقتصادی نشان میدهد علیرغم آنکه واژه سرمایه‌داری جهانی یا امپریالیسم حداقل از سال 1916 کاربرد عملی داشته اما اوج جهانی شدن همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و نفوذ قلمرو سرمایه‌داری در بازارهای تحت کنترل سابق شوروی و خود شوروی و چین بوده است بطوریکه یکصد شرکت برتر آمریکا که در سال 1955 صرفاً حدود 90 میلیارد دلار درآمد داشته‌اند در سالهای 1985 و 2000 که فروپاشی شوروی محقق شده بود درآمد آنها به 1.223 میلیارد و 3.602 میلیارد دلار یعنی بیش از چهل برابر افزایش یافته و ده شرکت برتر آمریکائی که در سال 1955 معادل 5/33 میلیارد دلار درآمد داشته‌اند در سالهای 1990 و 2000 به ارقام 623 میلیارد دلار و 1.145 میلیارد دلار دست‌یافته‌اند که درآمد آنها در سال 2013 معادل 2.063 میلیارد دلار بالغ شده است.

س- وضعیت کشورهای در حال رشد یا  Emerging Economic چطورست؟

ج- براساس آمارهای مستند کتاب وضعیت سرمایه‌گذاریهای بعمل آمده از مناطق مختلف جهان طی سنوات 2013-2009 به شرح زیر است:

 

 

 

 

مبالغ میلیارد دلار آمریکا

حوزه جغرافیای

2009

2010

2011

2012

2013

کل جهان

22.945

24.709

23.795

26.835

30.049

آمریکا

12.578

13.597

13.539

15.138

17.156

اروپا

7.545

7.903

7.220

8.230

9.374

آسیا

2.715

3.067

2.921

3.392

3.375

آفریقا

106

142

125

145

143

 

همچنین روند درآمد لیست دو هزار شرکت برتر جهان global 2000  طی سنوات 2003 تا 2013 در نمایه زیر به میلیارد دلار آمریکا ارائه شده که بیانگر آن است که علیرغم افزایش 211 درصدی درآمد این شرکتها سودشان 609 درصد افزایش یافته و مجموع دارائیهای آنان 240درصد افزایش و قیمت بازار سهام این شرکتها نیز دویست درصد افزایش داشته که روند سود دهی فوق اشاره این شرکتها نشاندهنده انحصار است و کنترل بازارهای جهانی در چنگال آنان میباشد یا به تعبیری دیگر بدین معنی که جمع درآمد این دو هزار  شرکت که در سال 2003 معادل 18 تریلیون میلیارد دلار (36 درصد تولید ناخالص داخلی جهان) بوده در سال 2013 به مبلغ 38 تریلیون میلیارد یا (43 درصد تولید ناخالص داخلی جهان) رسیده که معنی آن کنترل 43 درصد تجارت جهان در چنگال این کمپانی‌هاست. نکته حائز اهمیت آنکه درآمد 8 هزار شرکت برتر جهان 57 هزار میلیارد بوده که درآمد دو هزار شرکت اول آن، 38 تریلیون میلیارد دلار و درآمد یکصد تریلیون شرکت برتر نیز معادل 13 تریلیون بوده که نشاندهنده اوج انحصار تولیدات و خدمات جهانی است.   

 

سال

درآمد

سود

جمع دارائی‌ها

ارزش بازار

تعداد کارکنان

2003

18.000

492

65.000

22.000

63.000.000

2011

32.000

2.378

138.000

37.185

67.500.000

2012

36.000

2.645

149.000

37.000

83.000.000

2013

38.000

3.000

161.000

44.000

87.000.000

 

س- آیا کتاب به منشاء نابرابریهای اقتصادی جهان هم پرداخته است؟

ج- در کتاب فقط به این موضوع اشاره شده که توزیع نامناسب شبکه ثروت جهان و افزایش فساد در همه اشکال آن بویژه فرار مالیاتی ابرشرکتها و صاحبان اصلی سهام آنها که به میلیاردرها معروف هستند باعث تشدید نابرابری و سقوط طبقه متوسط در همه جهان شده است. نمایه زیر درصد ثروت در سال 2013 شرکتهای بزرگ در مقایسه با تولید ناخالص داخلی کشورهای متبوع آنها می‌باشد (صفحه 39 کتاب)

ردیف

نام کشور

تعداد

شرکتهای بزرگ

درآمد شرکتها

جمع دارائیها

ارزش

بازار شرکتها

تولید

ناخالص داخلی

درآمد تولید

1

آمریکا

543

11.241

35.381

14.869

16.799

9/66

2

ژاپن

251

4.725

18.086

2.609

4.880

994

3

چین

136

3.018

17.217

27.620

13.395

5/22

4

انگلستان

95

2.169

13.984

2.319

2.391

7/90

5

کانادا

35

5/829

5.735

1.209

1.525

5/54

جالب‌ترین نکته آنکه مجموع دارائیهای این شرکتها از تولید ناخالص داخلی کشورهای متبوع آنها عمدتاً بیشترست یعنی کل زحمت و تولید کشور در چنگ تعداد مشخصی شرکت است که سهامداران عمده آنها نیز معدودی میلیاردرها هستند.

 

س- این فرآیند ثروت‌اندوزی و طبقاتی شدن جوامع از کی شروع شده است؟

ج- مطالعه تاریخی از زمان تولد شرکتها نشان می‌دهد که کشور بریتانیای کبیر یا همای ابرقدرت قرون 17 و 18 میلادی از سال 1600 با تاسیس شرکتهای سهامی نخستین گام عملی شرکتهای سهامی و سپس فرآیند مبادله سهام شرکتها در بورس در بورس آمستردام در سالهای 1700 جرقه‌های       سرمایه بین‌المللی را زد. در گزارشی که توسط بانک کره جنوبی در سال 2008 منتشر گردیده اعلام شده که بیش از 5.586 شرکت در 41 کشور جهان وجود دارند که بیش از 200 سال قدمت دارند. که 3.146 شرکت در ژاپن، 1.185 در انگلستان، هلند 222 و فرانسه 196 و آلمان 837 شرکت وجود دارند.

 

س- نقش شرکتهای سرمایه‌گذاری در این فرآیند چه بوده است؟

ج- کتاب بدرستی نقش این شرکتها را در برزگ شدن شرکتها و جابجائی عظیم ثروت نشان میدهد بطوریکه مجموع دارائیهای این شرکتها که در سال 1996 معادل 3.747 میلیارد دلار بوده طی یک دوره 17 ساله به 17.058 میلیارد دلار (2013) رسیده است.

 

س- ادارات مرکزی این ابر شرکتها در کجا قرار دارند؟

ج- برخلاف تصور همگانی که فکر می‌کنند دفاتر مرکزی این ابرشرکتها در آمریکا هستند باید گفت علیرغم آنکه در سال 1960 دفاتر مرکزی بیش از 64 درصد ابرشرکتها در آمریکا بوده در حال حاضر که 14 درصد آنها در دانمارک، ده درصد (کره جنوبی)، آلمان (8 درصد)، ژاپن (7%) و در امریکا صرفاً فقط 3 درصد ابرشرکتها مستقر هستند یعنی بواقع بیشترین آنها در دانمارک حضور دارند اما در سالهای اخیر گرایش خاصی در مورد انتقال مرکز ابرشرکتها به کشورهای در حال توسعه نظیر چین، برزیل و هند بوجود آمده بطوریکه در حال حاضر حدود 73 درصد دفاتر مرکزی ابرشرکتها در کشورهای در حال توسعه  Emerging Economic هستند.

 

س- چگونه این ابرشرکتها در سیاست‌گذاری جهان دخیل هستند؟

ج- کتاب با بهره‌گیری از مستندات جهانی بدرستی نشان میدهند که در سال 1924،  سهامداران و مدیران شرکتهای بزرگ آمریکائی از طریق تاسیس و حضور فعال در شورای سیاست‌گذاری خارجی ایالات متحده آمریکا همچون بنیاد کارنگی و بنیاد راکفلر و سپس در سال 1947، تاسیس بنیاد فورد عملاً نخبگان برجسته آمریکائی از طریق این دو نهاد فعال انتخاب، بطوریکه تاکنون بیش از 22 سخنگوی دولت اعضای این نهاد بوده‌اند. در سالهای اخیر این نقش فعال را بنیاد بیل‌گیت و یا باشگاه میلیاردرها برعهده گرفته است. نقش مخرب برخی از این ابرشرکتها در کودتاها و جنگهای داخلی و خارجی کاملاً مشهودست که نمونه ایران (1953)، شیلی (1973)، لیبی (2010)، عراق (2007) اظهرمن‌الشمس است.

س- فعالیتهای جدید شرکتهای بزرگ چگونه صورت میگیرد؟

ج- عمده شرکتهای بزرگ در دهه اخیر به "براندسازی" مشغول شده‌اند بطوریکه در حال حاضر ارزش روز برخی براندهای جهانی از تولید ناخالص داخلی بسیاری کشورها بیشتر شده گردیده که بطور مثال کوکاکولا از سال 2000 تا 2012 صدرنشین براندهای جهانی با ارزش 77 میلیارد دلار بوده که در سال 2013 جای خود را به Apple به بهای 93 میلیارد دلار داده است. همین نمایه نشان میدهد که مجموع ارزش بیس براند مشهور سال 2013 معروف جهان بالغ بر 872 میلیارد دلار بوده است.

 

س- نفس شرکتهای رایانه‌ای در این میان چه بوده است؟

ج- ظهور شرکتهای dat.com از اول سال 2004 به ویژه در زمان ریگان که باعث حبابی شدن سهام آنها نیز گردیده باعث شده که در حال حاضر درآمد اینگونه شرکت‌ها (میکروسافت، اپل، سامسونگ IBM و اوراکل ثانیه‌ای محاسبه شوند که بالاترین این درآمدها در ثانیه در حال حاضر متعلق به شرکت سامسونگ با درآمد 6.488 دلار در ثانیه برآورد شده است. فراموش نکنیم که فعالیت اینگونه شرکتها صرفاً ارائه خدمات کامپیوتری و موبیل نیست بلکه این شرکتها از طریق پایگاه‌های اطلاعاتی بسیار عظیمی عملاً به سازمانهای امنیتی، نظامی وصل شده‌اند و بیشتر درآمد آنها از طریق قراردادهائی است که با این نهادها در زمینه تبادل اطلاعات همگانی اعضای شبکه‌های مجازی نظیر گوگول، فیس‌بوک، وایبر و ... دارند.  

 

س- با این توجیهات سرانجام جهان چه می‌شود؟   

ج- من در کتاب چشم‌انداز جهان در سال 2060 که آن هم بزودی از طریق همین انتشارات عرضه خواهد شد (قبلاً بصورت Ebook  در برخی سایت‌ها منتشر شده بود) با توجه به آمار مستندات صندوق بین‌المللی پول بانک جهانی و نهادهای تحقیقاتی همچون مک‌کینزی نشان داده‌ام که تولید ناخالص داخلی که در حال حاضر حدود 80 تریلیون دلار است در سال 2060 به بیش از 350 تریلیون دلار خواهد رسید و چین بعنوان نقش مسلط علم خواهد شد مضافاً برآنکه گروه اقتصادی Brics (برزیل، روسیه، هندوستان، چین و آفریقای جنوبی) که حتی در حال حاضر از  G7 پیشی گرفته بخش قابل توجهی از اقتصاد جهان را کنترل خواهد کرد.

که در چنین شرایطی باید قاعدتاً شاهد افول دلار و ظهور یک پول جدید باشیم که در همین سال جاری از پوتین رئیس جمهور روسیه آنرا در جلسه هماهنگی Brics مطرح کرده است. نمایه زیر برآورد تولید ناخالص داخلی قطب  بندهای اقتصادی را طی سنوات 2050-2015 نشان می‌دهد (صفحات 17 و 18)

 

ردیف

شرح

2015

2030

2050

1

تولید ناخالص داخلی جهان

96

145

231

2

تولید ناخالص داخلی G7

35

405

70

3

تولید ناخالص داخلی Bric

27

54

105

4

تولید ناخالص داخلی E-7

32

63

121

5

تولید ناخالص داخلی NAFTA

22

30

49

 

 (E-7 شامل چین- هند- روسیه- برزیل- مکزیک- اندونزی و ترکیه، NAFTA شامل آمریکا، کانادا و مکزیک).

البته نباید فراموش کنیم که همه ‌پیش‌بینی‌ها بر بنیاد معادلات فعلی و مفروضات آتی است که بعید نیست بنی‌بشر با فعل و انفعالات خاص کلیه پیش‌بینی‌ها را نقش برآب کند. کما اینکه مرحوم مالتوس (که جمعیت را آفت جهان می‌دانست) همه وقت تصور نمی‌کرد جمعیت بویژه در کشورهای چین و هندوستان اینگونه نقش آفرینی کنند.

 

س- با توجه باینکه رشد شرکتها باعث رشد کشورها و از طرفی کاهش سطح فقر جهانی شده چه نگرانی خاصی پیرامون این شرکتها وجود دارد.

ج- اولاً همین موضوع کاهش سطح فقر موضوع مجادله جهانی است بطوریکه پروفسور توماس پیکتی    (نویسنده کتاب سرمایه در قرن 21) و پروفسور ژان تیرول فرانسوی برنده جایزه نوبل اقتصاد 2014 مستنداً ثابت کرده‌اند سطح نابرابری اقتصاد در سه دهه اخیر بشدت افزایش داشته است. ثانیاً توانائی فوق‌العاده شرکتها به صاحبان و مدیران آنها اجازه سیاست‌گذاری‌های ضدمحیط زیستی و برهم زدن معادله زندگی بشریت را داده که تاریخ نشان مدیعد در صورت عدم نظارت و کنترل فجایعی همچون دو جنگ جهانی و جنگهای اخیر منطقه‌ای تکرار شدنی است. مضافاً برآنکه مجموع ثروت 85 نفر میلیاردر جهان بیش از ثروت 5/3 میلیارد جمعیت فقیر جهان است که این نابرابری خطرناک و میتواند سربزنگاه فاجعه آفرین باشد.   

 

س- نقش سلاحهای کشتار جمعی مالی که آقای وارن مافیت آنرا مطرح کرد چیست؟

ج- وارن بافت در سال 2001 درباره نقش مخرب ابزارهای مالی همچون Hedje آنرا "سلاح‌های کشتار جمعی مالی" دانست. بررسی آماری اقتصاد جهان نشان میدهد مجموع انواع صندوقهای سرمایه‌گذاری جهان معادل 30 تریلیارد بوده که شامل (سهام 13 تریلیارد، اوراق مشتقه 7 تریلیاردر بازار 7/4 تریلیارد و سایر دارائیها 4/5 تریلیارد دلار) و حجم مبادلات عادی روزانه حدود 3/5 تریلیارد دلار میباشد که همه این وجوه عملاً به بخش غیرواقعی اقتصاد یاری می‌رسان

/ 0 نظر / 5 بازدید